Nitrate ma le Vai Inu
Aotelega Aotelega
O le Nitrate o se vailaʻau i totonu o le vai i lalo o le eleele e sau mai punaoa faanatura ma punaoa na faia e tagata. O sina vaega itiiti o le nitrate i totonu o le vai i lalo o le eleele e maua faalenatura i le eleele. O le tele o le nitrate i totonu o le vai i lalo o le eleele e tupu pe a faaaogaina e tagata ni faapalaga po o otaota o manu, pe a tafe paipa o otaota. E feaveaʻi le Nitrate e le timu ma le faasūsūina. E faigofie ona alu i le eleele ma ulufale atu i le vai i lalo o le eleele. Na mataʻituina e le San Francisco Public Utilities Commission (SFPUC) le nitrate i ana vai uma. Matou te tofotofoina le vai i totonu o a matou tane vai, i totonu o a matou vaieli vai i lalo o le eleele, ma vai inu ua togafitia. E saogalemu le inuina o le vai inu a le SFPUC. Ua faatulaga e le Setete se aofaiga o le nitrate i totonu o le vai e taliaina. O le aofaiga o le nitrate i le vai e tuuina atu i a matou tagata faatau e matua itiiti lava nai lo lena. O lenei itulau uepi e tuuina atu ai nisi faamatalaga e uiga i le Nitrate.
Punaoa o le Nitrate
O le Nitrate o se mea leaga e maua i le vai i lalo o le eleele e sau mai punaoa faalenatura ma punaoa e gaosia e tagata. O le maualalo o le nitrate e mafua mai i le soloia o mea e teuina faalenatura i le eleele. O le maualuga o le nitrate e mafua mai i le faaaogaina o faapalaga, otaota o manu, faiga o otaota ma/po o paipa paipa tafe. O le Nitrate, e feaveaia e le timu po o le vai faasūsū, e faigofie ona sosolo i le eleele ma ulufale atu i le vai i lalo o le eleele.
E Mafai Ona Aveese le Nitrate i le Vai Inu
E fa'atonutonu e le EPA ma Kalefonia ia nitrates i vai inu mo le puipuiga o tagata fa'atau. E mana'omia e le Komiti Fa'atonutonu o Punaoa Vai a le Setete o Kalefonia (SWRCB) le aveeseina o nitrates i vai inu e ala i le tele o tekinolosi, e masani lava o le reverse osmosis ma le ion-exchange. O nei auala togafitiga e fa'aaogaina e kamupani eletise po'o tagata fa'atau o lo'o i ai masini e fa'aaoga ai e fa'aaoga ai iunite togafitiga ua fa'amaonia talafeagai (tagai Oloa ua faamaonia e le National Science Foundation).
Lamatiaga o le Nitrate
O pepe e i lalo ifo o le ono masina le matutua o loʻo fafagaina i le susu faʻafefiloi ma le vai o loʻo i ai le nitrate i se tulaga e sili atu i le tulaga masani a Kalefonia poʻo le feterale e mafai ona aʻafia i le methemoglobinemia, e masani ona taʻua o le "blue baby syndrome." O le nitrate i le manava o le pepe e liua i le nitrite, o se ituaiga o le nitrogen compound e faʻatapulaʻaina ai le mafai e le toto ona feaveaʻi le okesene i aʻano o le tino. A tupu lenei mea, e mafai e le pepe ona lagona le manava puʻupuʻu ma le lanumoana o le paʻu i tafatafa o mata ma le gutu, lea e mafai ona oʻo atu ai i le koma ma iu ai ina oti pe a le tuʻuina atu vave se fesoasoani faʻafomaʻi. O pepe e ono masina ma lalo ifo, ma fafine maʻitaga e ono aʻafia foʻi i le methemoglobinemia pe afai e inuina le vai mai se vaieli tumaoti e leʻi faia se suʻega mo le i ai o le nitrate ma le nitrite. O tagata faʻatau e faʻaaogaina vaieli tumaoti e tatau ona nofouta i lamatiaga o le nitrate ma suʻe le maualuga o le nitrate i totonu o latou puna vai inu.
Atonu e iai isi aafiaga i le soifua maloloina e mafua mai i le umi o le a'afiaga i le nitrate i le vai inu i le malosi e oo lava i le maualalo ifo nai lo le tulaga masani o iai nei.
E mafai ona maua nisi fa'amatalaga e uiga i le o'ona o le nitrate i le vai inu i luga o upega tafa'ilagi a le United States Environmental Protection Agency (USEPA), le State Water Resources Control Board (SWRCB), ma le Office of Environmental Health Hazard Assessment (OEHHA).
Ua Su'eina Lau Vai Inu mo le Nitrate
O le San Francisco Public Utilities Commission (SFPUC) e mata'ituina le nitrate i ona vai uma, e aofia ai vai fa'atanoa vai i luga o le fogaeleele, vaieli i lalo o le eleele, ma vai ua fa'amamāina. E saogalemu le inuina o le vai inu a le SFPUC, fa'atasi ai ma le maualuga o le nitrate i le vai e tu'uina atu i tagata fa'atau e maualalo tele nai lo le MCL.
O le laulau o loʻo i lalo o loʻo aoteleina ai taunuuga o a matou suʻega nitrate na faia i le va o le 2017 ma le 2025. E matua maualalo lava le maualuga o le nitrate i totonu o a matou punaoa o vai i luga o le eleele faapea foi ma vai inu o loʻo tuʻuina atu i tagata faʻatau. E ui o loʻo i ai ni nai maualuga o le nitrate i nisi o a matou punaoa o vai i lalo o le eleele, ae o loʻo faʻaaogaina e le SFPUC le metotia faʻamamāina ua faʻamaonia e le SWRCB e ala i le faʻafefiloi o ni nai vaega o le sapalai o vai i lalo o le eleele ma le vai i luga o le eleele. O le faʻafefiloi e faʻaitiitia ai le maualuga o le nitrate mai le vai i lalo o le eleele ina ia saogalemu le vai inu o loʻo tuʻuina atu mo lau faʻaaogaina, ma e matua maualalo ifo lava i lalo o le Public Health Goal (PHG) ma le Maximum Contaminant Level (MCL) o le 10 milligrams i le lita (mg/L) o le Nitrate-Nitrogen (NO3-N).
Iʻuga o le Siakiina o le Nitrate a le ISFPUC (PHG ma le MCL = 10 mg/L N03-N)*
| nofoaga | aso | N03-N (mg/L) |
|---|---|---|
| Sapalai o Vai i Luga o le Fogaeleele | 2017 e 2025 | Le iloa (<0.04) – 0.58 (ogatotonu = le iloa) |
| Vai i lalo o le eleele (Vaieli Fa'aitulagi ma Vaieli SF)* | 2017 e 2025 | Le iloa (<0.04) – 46.6 (averesi = 6.82) |
| Vai Fa'amamāina ua Tu'uina Atu i Tagata Fa'atau | 2017 e 2025 | Le iloa (<0.04) – 0.53 (averesi = 0.09) |
*E lē tu'uina sa'o atu lava le vai i lalo o le eleele i tagata fa'atau. E masani ona fa'afefiloi le vai i lalo o le eleele ma le vai i luga o le fogaeleele. Talu mai le 2017, o le averesi o le sao o le vai i lalo o le eleele i tausaga ta'itasi e 0.4% o le aofa'i atoa o le sapalai.
O le Westside Groundwater Basin o se Punavai Saogalemu
O loʻo faʻaauau pea ona mataʻituina ma faʻaitiitia e le SFPUC le tele o le nitrate i vaieli o le eleele aʻo leʻi tuʻuina atu i tagata faʻatau. Ua silia ma le sefulu tausaga o suʻesuʻeina ma mataʻituina e le SFPUC le tulaga lelei o le Westside Groundwater Basin, lea e tafe mai San Francisco i le Peninsula. O le faʻafefiloi o le eleele i lalo o le eleele ma le vai i luga o le fogaeleele o se faiga ua faʻamaonia ma faʻatagaina e le SWRCB mo le tausisia o le MCL mo le tuʻuina atu i tagata faʻatau. O le vai e tuʻuina atu e le SFPUC e ausia pea le tulaga faʻatonuina o le vai inu mo le nitrate (o faʻamatalaga mataʻituina o loʻo tuʻuina atu i le https://www.sfpuc.gov/programs/water-supply/groundwater).
Nofoaga e tafe ai le vai i lalo o le eleele i Golden Gate Park (Punaoa: C. Ripley, 2020)
Punaoa mo Tagata Faʻatau: Tulafono Faʻatonutonu/Soifua Maloloina
- SFPUC: Galuega Faatino mo le Sapalaiina o le Vai i Lalo o le Eleele i San Francisco
- OEHHA: Nitrate PHG
- Komiti Fa'afoe o Punaoa Vai a le Setete: Vai Inu Nitrate MCL
- Ofisa o le Puipuiga o le Siosiomaga a Amerika: Tulafono Fa'atonu a le Atunu'u mo Suavai Vai inu
Matou te Tautino i le Tulaga Lelei
E mata'ituina pea e le matou au vaila'au, tagata tomai fa'apitoa ma tagata su'esu'e le vai matou te tautua atu—i totonu o la matou faiga atoa, i aso uma o le tausaga. Mo nisi fa'amatalaga ma meafaitino, fa'amolemole asiasi mai i la matou Upega tafaʻilagi o le Tulaga Lelei o le Vai.
Mo ni fesili e uiga i LAU vai, fa'amolemole vala'au le 311. E mafai fo'i ona e asiasi i le sf311.org.