Kapag ipinikit ni Marta Mendoza ang kanyang mga mata, parang nababalik siya sa Guatemala. Nakikita niya ang kanyang lolo na nag-aalaga ng kanyang minamahal na mga bahay-pukyutan habang ang mga manok ay nagtatakbuhan sa bakuran. Halos nalalasahan niya ang hangin, na puno ng matamis na amoy ng mga puno ng mangga at niyog sa malapit. Higit sa lahat, ramdam niya ang init at pagmamahal ng kanyang pamilya habang ginugugol nila ang kanilang mga araw na magkasama at namamahala sa tahanan.

Ang paggunita sa mga alaalang ito ng kanyang mga paglalakbay sa kanyang lupang sinilangan ay isa sa ilang paraan kung paano nadarama ni Marta, Assistant Environmental Engineer na nagtatrabaho sa Wastewater Enterprise ng San Francisco Public Utilities Commission (SFPUC), na nakaugat sa kanyang pamana sa Latina. Ito rin ang paraan kung paano niya pinag-uugnay ang distansya sa pagitan niya at ng kanyang kamag-anak na naninirahan sa Southern California, Minnesota, at Guatemala. Dahil sa malalim na koneksyon sa kultura, matatag na pinanghahawakan ni Marta kung sino siya habang naglalakbay sa mga bagong karanasan.

Ginamit niya ang kakayahang umangkop na ito nang siya ay umalis para mag-kolehiyo sa University of California, Irvine. Biglang nalubog sa isang hindi pamilyar na kapaligiran at malayo sa kapitbahayan kung saan siya lumaki sa Los Angeles na karamihan ay mga Hispanic, hinanap niya ang pagiging kabilang at komunidad. 

Kasunod ng lumalaking kuryosidad tungkol sa agham, nabigyan siya ng inspirasyon ng isang propesor ng environmental engineering na ang pananaliksik ay nakatuon sa kung paano magagamit ang kuryente at enerhiya upang kumuha, magproseso, at mag-reclaim ng tubig. "Napaka-masigasig ni Propesor Rosso — ginawa niyang masaya at kawili-wili ang wastewater aeration, na siyang totoo! Nakita niya na nasasabik akong matuto nang higit pa at posibleng gawin itong karera ko," sabi ni Marta. "Lubos akong nagpapasalamat na ipinakilala niya sa akin ang isang pagkakataon sa internship sa SFPUC.”

Sa labas ng silid-aralan, sumali si Marta sa kabanata ng mga estudyante ng Society of Hispanic Professional Engineers. Ang grupo ay nagbigay sa kanya ng ligtas na espasyo upang makilala ang mga estudyanteng may parehong pananaw na interesado sa mga karera sa STEM. Malaya siyang nakapagsasalita ng Espanyol at Ingles at nakilala ang iba na may katulad na pinalaki pati na rin ang mga internasyonal na estudyante sa US sa unang pagkakataon.  

Ang Pagpupugay sa Pamana ng mga Latino ay Lalampas Pa sa Oktubre

Sa kasalukuyan, sa Oceanside Water Pollution Control Plant ng SFPUC, nakatuon si Marta sa pag-optimize ng wastewater at paglutas ng mga pang-araw-araw na hamon sa planta. Ang kanyang trabaho ay tumutulong sa SFPUC na sumunod sa mga regulasyon ng pederal at estado at protektahan ang kalusugan ng publiko at ang kapaligiran. Tinatrato ng Oceanside ang humigit-kumulang 20% ​​ng pinagsamang tubig-ulan at wastewater ng San Francisco at nagsisilbi sa kanlurang bahagi ng lungsod pati na rin sa urban watershed ng Lake Merced.  

Nakatago sa Ocean Beach, ang pasilidad ay mayroong isang malapit na komunidad sa lugar ng trabaho. "Nakikita kong napakahalaga ng pakikipagtulungan sa mga operasyon, pagpapanatili, at inhinyeriya," sabi ni Marta. "Ang trabahong ito ang hinangad kong gawin noong ako ay isang estudyante, at tuwang-tuwa ako na nagagawa ko ito araw-araw kasama ang mga kasamahan na aking kinagigiliwan."

Para kay Marta, ang kanyang koneksyon sa kanyang mga ugat na Latina ay nananatiling nananatili at hindi limitado sa isang buwan o isang pagdiriwang ng kultura. Halimbawa, nasisiyahan siyang makinig kina Shakira at Maná, isang Mexican pop rock band. Ang Día de los Muertos (Araw ng mga Patay) ay lalong mahalaga para sa kanya. 

"Kapag naiisip ko ang aking pamana, naiisip ko ang pamilya at pagkain tulad ng mga tamale ng aking lola. Sa Dia de los Muertos, kahit hindi ko kasama ang aking pamilya sa araw na iyon, nagpapadala sila sa akin ng mga video at larawan para maging bahagi ako ng pagdiriwang," pagbabahagi ni Marta. "Isa itong masayang paraan upang alalahanin ang mga taong tulad ng aking lolo sa Guatemala na pumanaw na."